Dla firmy · 29 października 2026
Pożyczka od wspólnika: odsetki bilansowe i podatkowe
Jak policzyć odsetki od pożyczki wspólnika bilansowo (memoriałowo) i podatkowo (kasowo) — z przykładem — i jak przekazać je księgowej bez arkuszy.
Pożyczka od wspólnika to najprostszy sposób dofinansowania spółki z o.o. Nie trzeba zmieniać umowy spółki, iść do notariusza ani podnosić kapitału. W tym artykule zajmujemy się stroną techniczną, która co miesiąc wraca do prezesa i księgowej: ile odsetek ująć w księgach, ile w kosztach podatkowych i kiedy.
Co księgowa musi wiedzieć o pożyczce
Żeby policzyć odsetki, księgowa potrzebuje:
- umowy pożyczki: strony, data, kwota, oprocentowanie w skali roku, termin spłaty i zasady płatności odsetek,
- dat i kwot wypłat (transz) — kiedy pieniądze naprawdę wpłynęły na rachunek spółki,
- dat i kwot spłat — osobno kapitał i osobno odsetki,
- informacji, czy pożyczkodawca jest podmiotem powiązanym ze spółką (ceny transferowe).
Pożyczka udzielona spółce kapitałowej przez jej wspólnika jest zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych — nie płacisz 0,5% PCC.
Dlaczego odsetki są dwie
Ustawa o rachunkowości każe ujmować koszty w okresie, którego dotyczą. Odsetki narastają więc w księgach co miesiąc, nawet jeśli spółka jeszcze nic nie zapłaciła. To odsetki bilansowe (memoriałowe).
Ustawa o CIT patrzy inaczej: odsetki naliczone, ale niezapłacone, nie są kosztem uzyskania przychodów. Kosztem podatkowym stają się dopiero odsetki zapłacone (albo skapitalizowane zgodnie z umową). To odsetki podatkowe (kasowe) — ujmowane w miesiącu zapłaty.
Ta sama zasada działa w drugą stronę: gdy to spółka pożycza pieniądze, przychodem podatkowym są odsetki otrzymane, a nie tylko naliczone.
Jak liczyć odsetki bilansowe
Odsetki za jeden dzień = saldo pożyczki tego dnia × oprocentowanie roczne ÷ 365.
- Jeżeli umowa nie mówi inaczej, odsetki liczymy od dnia następującego po wypłacie do dnia spłaty włącznie.
- Saldo zmienia się przy każdej transzy i każdej spłacie kapitału.
- Na koniec miesiąca sumujemy odsetki dzienne i księgujemy je jako koszty finansowe (po stronie pożyczkodawcy — przychody finansowe).
Przy kilku transzach i częściowych spłatach arkusz szybko robi się żmudny — każda zmiana salda dzieli miesiąc na odcinki z innym saldem.
Jak liczyć odsetki podatkowe
W miesiącu, w którym spółka płaci odsetki, zapłacona kwota staje się kosztem podatkowym — także ta część, która w księgach była kosztem wcześniej, nawet w poprzednim roku. Księgowa robi wtedy polecenie księgowania (PK), które przenosi odsetki z kosztów bilansowych do podatkowych.
Warto przy okazji sprawdzić, czy zapłacono tyle, ile wynika z umowy: ile odsetek przypada na spłacany kapitał (spłata rozlicza najpierw najstarsze transze) i czy zgadza się to z przelewem.
Przykład
Wspólnik pożycza spółce 100 000 zł na 8% w skali roku. Pieniądze wpływają 1 października 2026 r., spółka oddaje całość z odsetkami 31 marca 2027 r.
- Odsetki za jeden dzień: 100 000 × 8% ÷ 365 = 21,92 zł.
- Październik 2026 (od 2 do 31 października, 30 dni): 657,53 zł kosztu bilansowego.
- Cały 2026 rok (91 dni): 1 994,52 zł kosztu bilansowego, 0 zł kosztu podatkowego — spółka jeszcze nic nie zapłaciła.
- Styczeń–marzec 2027 (90 dni): 1 972,60 zł kosztu bilansowego.
- 31 marca 2027 spółka płaci 3 967,12 zł odsetek (181 dni). W marcu 2027 cała ta kwota staje się kosztem podatkowym — razem z częścią dotyczącą 2026 r.
W zeznaniu CIT za 2026 r. księgowa musi więc wyłączyć z kosztów 1 994,52 zł, a w 2027 r. ująć w kosztach podatkowych więcej, niż wynika z ksiąg za ten rok.
Na co uważać
- Podatek wspólnika. Odsetki dla wspólnika będącego osobą fizyczną to jego przychód z kapitałów pieniężnych. Spółka jako płatnik pobiera 19% zryczałtowanego podatku, wpłaca go do 20. dnia następnego miesiąca i po roku składa PIT-8AR. Wspólnik dostaje odsetki pomniejszone o podatek.
- Pożyczka nieoprocentowana. Może oznaczać po stronie spółki przychód z nieodpłatnego świadczenia. Oprocentowanie ustal z księgową przed podpisaniem umowy.
- Podmioty powiązane. Wspólnik z co najmniej 25% udziałów jest podmiotem powiązanym — oprocentowanie powinno być rynkowe, a przy dużych kwotach dochodzą obowiązki z cen transferowych.
- Limit kosztów finansowania. Nadwyżka kosztów finansowania dłużnego ponad 3 mln zł rocznie albo 30% podatkowej EBITDA nie jest kosztem. W małych spółkach rzadko, ale warto o tym pamiętać.
Kto ma policzyć odsetki
Możesz oczywiście przekazać umowę pożyczki księgowej i liczyć na to, że wyliczy odsetki w arkuszu kalkulacyjnym i je zaksięguje. Pamiętaj jednak, że wyliczanie odsetek to nie jest typowa czynność księgowa, tylko praca analityczna — harmonogram dni, sald, transz i spłat. Księgowa ma prawo doliczyć za nią dodatkowe wynagrodzenie do swojej usługi.
Dlatego rekomendujemy kalkulator: wpisujesz pożyczkę raz, a księgowej przekazujesz gotowe wyliczenia na każdy wymagany dzień — koniec każdego miesiąca, dzień każdej spłaty i dzień bilansowy na koniec roku. Księgowa tylko sprawdza i księguje.
Jak przekazać pożyczkę księgowej bez arkuszy i maili
W module Pożyczki w Biurku Prezesa (otwórz Pożyczki — przykładowa firma, bez logowania):
- Wpisujesz pożyczkę: kierunek (spółka otrzymuje albo udziela), pożyczkodawca (udziałowiec, podmiot powiązany, pozostały), numer i data umowy, oprocentowanie. Samą umowę przygotujesz z wzoru w Dokumentach — dane spółki z KRS wpiszą się same.
- Każdą transzę i spłatę dodajesz jako wpis — kapitał i zapłacone odsetki osobno.
- Aplikacja liczy harmonogram odsetek bilansowych miesiąc po miesiącu i odsetki podatkowe w miesiącach spłat, z porównaniem do odsetek faktycznie zapłaconych. Zestawienie pobierzesz jako PDF.
- Księgowa widzi pożyczki w swoim panelu, raz ustawia konta księgowe, a co miesiąc zatwierdza gotowe PK odsetek. Ty niczego nie wysyłasz i nie pamiętasz o końcu miesiąca.
Otwórz kalkulator Pożyczki na przykładowej firmie — bez zakładania konta. W aplikacji znajdziesz go w menu Narzędzia → Pożyczki. Więcej o tym, co jeszcze oprócz faktur wpływa na koszt księgowości, przeczytasz w artykule Jak obniżyć koszty obsługi księgowej spółki z o.o..
Stan prawny na październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady księgowej ani doradcy podatkowego.